پيشنهاداتي براي نمايشگاه کتاب

حدود يک سال است که يارمهربان را درست و حسابي و مفصل به روز نکرده‌ام! اينکه در اين يک سال چه بر من گذشت، حکايتي طولاني است که جاي ديگر و مجال ديگري مي‌طلبد؛ اما با رسيدن نمايشگاه کتاب احساس کردم نمي‌شود وبلاگي درباره‌ي کتاب داشته باشي و در اين روزها چيزي از کتاب ننويسي، حالا هرچقدر هم بهانه‌هاي محکم و قانع کننده‌اي براي ننوشتن داشته باشي. اين شد که به جبران ايام ماضي و کم کاري‌هاي گذشته، کوتاه اما مفيد، چند کتاب از چند حوزه‌ي متفاوت را براي کتابخواناني که سفر به سمت نمايشگاه کتاب را آغاز کرده‌اند پيشنهاد مي‌کنم. فقط يادآوري اين نکته ضروري است که اين چند کتاب، بجز يکي از آن‌ها، از تازه‌هاي نشر نيستند اما به نظر من هرچند از جنبه‌ي تاريخي در زمره‌ي کتاب‌هاي جديد قرار نمي‌گيرند اما از نظر کيفيت و جذابيت آثاري هستند که بايد به علاقه‌مندان به مطالعه معرفي و يادآوري شوند.

1- من ژانت نيستم، محمد طلوعي، نشر افق،1390، 3200 تومان

بهترين گزينه براي شروع، تازه‌ترين برنده‌ي جايزه‌ي گلشيري است! من ژانت نيستم جايزه‌ي گلشيري را در بخش داستان کوتاه در سالي که گذشت به خود اختصاص داده‌ و جديدا به چاپ دوم هم رسيده‌است. اين کتاب مجموعه‌اي است از 7 داستان کوتاه. مهمترين حسن داستان‌هاي طلوعي توجه ويژه‌ي او به توصيف جزئيات با چاشني طنز در جهت فضاسازي موفق داستاني است. از آنجايي که اغلب داستان‌ها از ديدگاه اول شخص روايت مي‌شوند، نويسنده در انتقال احساس و صميمت مورد نظر خود بسيار موفق بوده و توانسته‌است خواننده را درگير گره‌هاي داستاني کند و او را در مرز بين واقعيت بيروني و داستاني نگه دارد. البته به همان اندازه که داشتن زاويه‌ي ديد اول شخص از محاسن اين مجموعه به شمار مي‌رود؛ اين تصور را نيز در ذهن ايجاد مي‌کند که دنيايي که نويسنده رواي آن است به نظر بسيار کوچک مي‌آيد و حول محور او و خاطراتش مي‌گردد. موفق‌ترين داستان‌هاي اين مجموعه آن‌هايي هستند که عنصر طنز در آن‌ها نمود بيشتري پيدا کرده‌است.

طلوعي نويسنده‌ي جواني است که شروع شايسته و بسيار موفقي داشته‌است. من ژانت نيستم کتابي است که مي‌توان از خواندن آن لذت برد و توصيفات زيباي نويسنده از احساسات و اطرافش را به ياد سپرد و بارها و بارها با خود تکرار کرد.

2- روايتي تازه بر لوح کهن: تحليل روايت در شعر نو ايران، فرزاد کريمي، نشر قطره، 1392، 15000 تومان

مدت‌هاست که هيچ کتابي در حوزه‌ي نقد ادبي معرفي نکرده‌ام. اما به دو دليل اين کتاب نيز در فهرست پيشنهادي من قرار دارد: اول آن‌که تازه‌ترين و مستقل‌ترين کتاب در حوزه‌ي روايت‌شناسي شعر معاصر فارسي است و دوم آن‌که از قضاي روزگار نويسنده‌ي محترم کتاب همکلاسي نگارنده‌ي اين سطرهاست!

از دليل دوم که بگذريم، کتاب دو بخش دارد: بخش نخست شامل تحليل نظريات نشانه شناسي، روايت شناسي و در نهايت روش‌شناسي نويسنده است که در 5 فصل گنجانده شده‌است: تحليل عملکرد روايي نشانه‌ها، تحليل نقش رمزگان در روايت‌مندي متن، کارکردشناسي روايي زبان در متن شعري، زبان‌شناسي تصوير در شعر نو ايران و زبان‌شناسي شخصيت‌پردازي. در بخش دوم کتاب که به نقد عملي اختصاص داده شده، نويسنده براساس روش‌ها و نظرياتي که در بخش نخست مفصلا شرح داده‌است به تحليل روايت در اشعار نيمايوشيج، مهدي اخوان ثالث، احمد شاملو و شعر حجم پرداخته‌است.

کريمي در مقدمه‌ي کوبنده و عجيب کتاب مدعي شده که کتابي متفاوت با رويکردي سراسر علمي در حوزه‌ي تحليل شعر نوي فارسي تاليف کرده‌است! هرچند تاکنون جز چند صفحه‌ي نخست اثر، موفق به خواندن کتاب نشده‌ام، اما اين ثر را به تمام علاقه‌مندان حوزه‌ي نقد ادبي و ادبيات معاصر، دست کم براي بررسي صحت و سقم اين ادعا!، توصيه مي‌کنم.

3- دختري به زيبايي روباهي که ترسيده باشد، هدي حدادي، انتشارات چکه، 1391، 3000 تومان

هدي حدادي تصويرگر است و نويسنده، براي بچه‌ها مي‌نويسد و تصويرسازي مي‌کند و در کنار همه‌ي اين‌ها شاعر هم هست که من اين وجه شاعرانه‌اش را بيشتر و بيشتر مي‌پسندم چرا که هدي حدادي‌اي که من مي‌شناسم بيش از آن‌که شبيه تصويرسازي‌ها و داستان‌هايش باشد، به شعرش شبيه است.

جسارت و سرکشي دخترانه‌ي اشعار هدي را در کنار سادگي حيرت‌انگيز زبان شعرش دوست دارم. در خوانش اول به نظر مي‌رسد هرکسي مي‌تواند مثل او شعر بگويد و اصلا کارهاي او شعر نيست و تنها پشت هم رديف کردن کلمات است. اما همين سرکشي و احساس محض زنانگي و زندگي نوشته‌هاي او را به شعري با حال و هوايي غيرمتعارف تبديل مي‌کند که گاهي حتي مي‌توان فضاهايي سوررئال در ميان اشعارش يافت. دختري به زيبايي روباهي که ترسيده باشد بازتاب بخشي از روح ناآرامي است که ناچار از آفرينش و خلق کردن است.

چشمانم را که مي‌بندم

خواب، قوري بزرگي است

که تو در آن دم مي‌کشي

چشمانم را که باز مي‌کنم

بيداري، قوري کوچکي است

که من در آن تلخ مي‌شوم.

***

ملحفه‌هاي گل‌دار

ملحفه‌هاي ترد

ملحفه‌هاي گرم اتو

ملحفه‌هاي بوي صابون سيب

و ناگهان

ملحفه‌ها لکه لکه خون...

 

4- اتاق، اما دون اهو، ترجمه‌ي علي قانع، نشر آموت، 1390، 7500 تومان

پرسش متداولي که هرگز در مورد داستان و به ويژه رمان کهنه نمي‌شود اين است که آثار داستاني معاصر تا چه اندازه بازتاب دهنده‌ي مسائل و مشکلات انسان امروز هستند؟ پاسخ به اين پرسش معمولا به آثار مدرن و پست مدرن و در نهايت به انسان مدرن از هم گسيخته و روان‌پريش منتهي مي‌شود و آثاري را به ياد مي‌آورد که بسياري بر آن باورند که مخاطباني خاص دارند و همه‌ي دغدغه‌ي انسان معاصر را دربرنمي‌گيرند. رمان اتاق کتابي است که ماجراي آن دقيقا براساس جنجال‌برانگيزترين اخبار دو دهه‌ي اخير نوشته شده‌‌است: دزديده شدن دختري جوان، حبس کردن او و سواستفاده‌ي جنسي در طول سال‌هاي متمادي! نويسنده موضوعي را دست‌مايه‌ي کار خود قرار داده‌است که از تکان‌دهنده‌ترين مسائل عاطفي و اخلاقي قرن ماست با اين تفاوت که اين بار، برخلاف رسانه‌ها، راوي داستان دخترک قرباني نيست بلکه کودکي است که در چنين وضعيتي متولد شده و زندگي کرده‌است. کتاب به تکان‌دهندگي اين ماجرا و حتي بسيار تکان‌دهنده‌تر است چرا که تمام ابعاد اين فاجعه را با زباني کودکانه و معصومانه روايت مي‌کند.

اتاق با چند ترجمه‌ي متفاوت توسط چند انتشاراتي متفاوت به بازار کتاب راه يافته‌است اما من ترجمه‌ي علي قانع را که نشر آموت آن را منتشر کرده‌است پيشنهاد مي‌کنم. اگر در نمايشگاه کتاب به غرفه‌ي نشر آموت سرزديد لطفا سلام مرا به يوسف عليخاني عزيز برسانيد و بگوييد: خدا قوت!

5- بوداي رستوران گردباد، حامد حبيبي، نشر چشمه،1390، 4000 تومان

از حامد حبيبي پيش از اين مجموعه داستان آنجا که پنچرگيري‌ها تمام مي‌شوند را معرفي کرده‌بودم. بوداي رستوران گردباد جديدترين مجموعه داستان اوست که شامل 13 داستان کوتاه است. ابهام مشخصه‌ي بارز داستان‌هاي حبيبي است. او به خوبي مي‌تواند فضايي بيافريند پر از تعليق و ابهام و خواننده را در مرز بين واقعيت و رويا به حرکت وادارد. دنيا و آدم‌هاي داستاني حبيبي جايي در نزديکي ما هستند اما چنان در لايه‌ي غليظي از مه فرو رفته‌اند که حتي با ذکر جزئيات هم نمي‌توان آن‌ها را بازشناخت. جداي از اين فضاي مبهم، طنز حبيبي بسيار شيرين و منحصر به فرد است که اين بار هم در چند داستان کتاب خود را نشان مي‌دهد.

6- چند ورقه مه، رضا جمالي حاجياني، نشر چشمه، 1391، 4000 تومان

مجموعه شعري که در سال گذشته، آرام و بي‌صدا به خلوت من راه پيدا کرد و ماندگار شد، چند ورقه مه سروده‌ي رضا جمالي حاجياني بود. اين کتاب را دوستي معرفي کرد و خوشحالم که به سليقه‌ي او اطمينان کردم. احساس قوي شاعر در کنار تصاوير زنده، از مهم‌ترين نقاط قوت اين اشعار هستند. از سويي استقلال معنايي و عاطفي بخش‌هاي مختلف شعرهاي بلند امکان به يادماندن و مرتبابا خود تکرار کردن اشعار را به خواننده مي‌دهد.

چند ورقه مه

مي‌پيچم لاي روزنامه

و به پست‌خانه مي‌روم

مي‌خواهم اين وقت صبح را

به نشاني‌ات پست کنم

نفس نفس زدن آسمان را

که پايين آمده تا روي صورت زمين

براي تو که فکر مي‌کني

فاصله‌ها را نمي‌توان برداشت

***

عاشقت مي‌شوم

مانند بادي که خلاف جهتش مي‌وزد

عاشقت مي‌شوم

و اندوه مثل جيوه از من بالا مي‌آيد.

یک پست و دو کتاب

تنفس آزاد با محمدعلی بهمنی(مجموعه شعرهاي سپيد)،انتشارات فصل پنجم، 1390، 3000 تومان

هرچند بهمني با غزل‌هايش شهرت دارد و همه او را به عنوان شاعري غزلسرا مي‌شناسند، اما او در قالب‌هاي شعري ديگر هم طبع آزمايي کرده است از جمله شعر سپيد که جديدترين دفتر شعري او مجموعه‌اي از اين دست است. شعرهاي سپيد بهمني در در تنفس آزاد يا همان حال و هواي عاشقانه‌ي هميشگي غزل‌هايش را دارند يا پر از دلتنگي و شکايت از روزهاي نبودن و غيبتش هستند. هرچند سپيدسروده‌هاي او به قوت غزل‌هايش نيستند اما خواندنشان خالي از لطف نيست

اين پنجره بي مورد مي شود

اگر تو

از آن سويش عبور نکني

اين اتاق

بي مورد مي شود

اگر اين پنجره را نداشت.

 

اين خانه

اين کوچه

اين محله...

فکرش را که مي کنم

من هم

شاعر بي موردي مي شدم

منظره‌ي پريده رنگ تپه‌ها، کازوئو ايشي گورو، ترجمه‌ي امير امجد،انتشارات نيلا، چاپ دوم 1389، 4500 تومان

ايشي گورو نويسنده‌ي ژاپني الاصل ساکن انگلستان است که طي سال‌هاي اخير در ايران به شهرت رسيده است و کارهايش با ترجمه هاي مختلف راهي بازار کتاب شده‌اند.منظره‌ي پريده رنگ تپه‌ها اولين رمان ايشي گورو است که باعث شهرت او شد و توجه منتقدان را نسبت به او جلب کرد.

داستان کتاب از اين قرار است که زني ژاپني که سال‌ها پيش به همراه دخترش، همسر و کشورش را ترک کرده و به انگلستان مهاجرت کرده و زندگي جديدي تشکيل داده است، اکنون در سالروز مرگ همان دختر، خاطراتش را مرور مي کند.

اين کتاب برخلاف آثار بعدي ايشي گورو، رنگ بيشتري از مردم و فرهنگ ژاپني دارد. نکته‌ي جالب در مورد داستان منظره‌ي پريده رنگ تپه‌ها، هنرمندي نويسنده در شکل روايت خاطره‌ها است تاجايي که در آخر کتاب خواننده مشکوک مي شود که به راستي راوي واقعي خاطرات کيست و اتفاقات نقل شده چقدر مي توانند واقعي باشند. کتاب با زباني ادبي به بهترين نحو ممکن به مسئله‌ي مهاجرت و تاثير آن بر فرزندان مهاجران پرداخته است.

پيش از اين از ايشي گورو کتاب هاي بازمانده‌ي روز(ترجمه‌ي نجف دريابندري، انتشارات کارنامه)، وقتي يتيم بوديم(ترجمه‌ي مژده دقيقي، انتشارات هرمس)، هرگز رهايم مکن و تسلي ناپذير(ترجمه‌ي سهيل سمي، انتشارات ققنوس) به فارسي منتشر شده است.

 

یک پست و چند کتاب

 

آراویندآدیگا،ترجمه مژده دقیقی، انتشارات نیلوفر1389، 5800 تومان                                                                

آراويند آديگا يکي از نويسندگان جوان هندي است که با کتاب ببر سفيد موفق به کسب جايزه‌ي بوکر 2008 شد و به شهرت جهاني رسيد. ببرسفيد ماجراي يک راننده‌ي هندي از طبقات فرودست است که در نامه‌اي به نخست وزير چين که به هند سفر کرده، ماجراي زندگي خودش را شرح مي‌دهد. داستان به شيوه‌ي طنز نگاشته شده که نويسنده با هنر نويسندگي خود در کمال ظرافت و دقت، زندگي فلاکت بار مردم هند، دستگاه فاسد اداري، آداب و رسوم غلط و... مردم سرزمينش را به تندي مورد انتقاد قرار داده است. تصويري که آديگا از هند امروز به خوانندگانش ارائه مي‌دهد بسيار کامل و دردناک است اما او با هوشمندي، قهرمان(ضد قهرمان) داستانش را در پايان ماجرا به سمت رهايي و نجات راهنمايي مي‌کند تا هم از بار تلخي داستان بکاهد و هم نويد بخش دنياي بهتري براي کساني که مي‌خواهند باشد. هرچند که اين روشني مستلزم عبور از سياهي‌هاي بي حد و غير انساني باشد.

من زنده‌ام هنوز و غزل فکر مي‌کنم، محمد علي بهمني،انتشارات فصل پنجم، چاپ سوم 1389، 2700 تومان

بعد از مدتها سکوت، محمدعلي بهمني با غزل‌هاي هميشه‌اش سال 89 را براي خوانندگان شعر به يادماندني‌تر مي‌کند.

خود بهمني در مقدمه‌ي اين کتاب در جواب تمام کساني که از غيبت طولاني‌اش مي‌پرسند مي‌گويد:

باور کنيد حال و هوايم مساعد است

اين شايعات، شيوه‌ي بعضي جرايد است

يک صبح، تيتر مي‌شوم: اين شخص...[بگذريم]

يک عصر: خوانده‌ايد... و تکرار زايد است

من زنده‌ام هنوز و غزل فکر مي‌کنم

باور نمي‌کنيد، همين شعر شاهد است.

تفاوت اين دفتر با ديگر دفترهاي شعري بهمني در شيوه‌ي جديد نگارش غزل‌هاست که به گفته‌ي خود او سعي کرده آن‌ها را، حتي در نوشتار، به زبان محاوره نزديک‌تر کند. به همين علت، شاعر هرجا لازم ديده شکل ظاهري مصراع ها را براي رساندن بهتر مفهوش به خواننده شکسته است.

شب ممکن، محمد حسين شهسواري، نشر چشمه، چاپ دوم 1389، 3400 تومان

خوانندگان پيگير ادبيات داستاني شهسواري را با مجموعه داستان «تقديم به چند داستان کوتاه» مي‌شناسند. اين‌بار اين نويسنده در شب ممکن به تجربه‌اي نسبتا جديد در اين حوزه دست زده‌است. شب ممکن روايتگر آشنايي قهرمان داستان و دختري است که دوستش دارد که در هر فصل کتاب از زبان يک نفر روايت مي‌شود. نکته ي جالب در مورد اين کتاب اين است که راويان متعددي از زواياي مختلف در ماجراي اصلي دخل و تصرف مي‌کنند و نويسنده‌ي اين کتاب حتي داستانش را براي قهرمان اصلي مي‌فرستد تا نظرش را در مورد وقايع بداند.

هرچند نثر کتاب در بعضي موارد بسيار اغراق شده و فخر فروشانه است اما اين شيوه‌ي جديد روايت ماجرا را خواندني‌تر مي‌کند و به خواننده فرصت کشف و لذت بيشتري مي‌دهد.

يک استکان رويا(کوتاه سروده‌ها)، احسان پارسا، انتشارات هنر رسانه اردي‌بهشت، 1389، 1600 تومان

در آخرين روزهاي سال 89، دوستي کتاب لاغري از شاعري گمنام را به من هديه داد که با اين شاعر از طريق وبلاگش آشنا شده بود و معتقد بود طرح‌هاي او بسيار زيبا و ابتکاري هستند. حق با دوست من بود. کوتاه سروده‌هاي احسان پارسا در عين زيبايي بسيار مبتکرانه هستند و مثل عکسي که ناگهاني از منظره‌اي زيبا گرفته شده باشند خواننده را با خود در لذتي به يادماندني شريک مي‌کنند:

1- فقط به چيزهاي خوب

فکر کن

مثل من

که فقط به تو...

 

2- هميشه براي دوربين ها

لبخند مي‌زني

          دريغا من

که نزديک بين‌ام!

 

3- پيامبر گِله ها را گوش مي کند؛

حسين بر مي شمارد:

                      اول: نامه ها.

                     دوم: خيمه ها...

                     سوم:...

بغض پيامبر مي شکند

                        انگشتت کو؟

 

شعر و نمایشنامه

مهمانسرای دودنیا(نمایشنامه)،اریک امانوئل اشمیت،                            
ترجمه‌ی شهلاحائری،نشر قطره، چاپ پنجم 1389، 2500 تومان     

همیشه در این صفحه شعر و داستان معرفی کرده ام اما می خواهم این بار به معرفی کتابی در ژانری جدید بپردازم: نمایشنامه.اریک امانوئل اشمیت از نویسندگانی است که ظرف چند سال اخیر به سرعت گل کردند و بین مخاطبان کتاب جای خود را باز کردند. علت استقبال خوانندگان از کتاب های او را شاید بتوان در مضامین آثارش دانست که بسیار به اعتقادات دینی و عرفانی ما نزدیکند و حتی مخاطبان عام کتاب را هم به همین بهانه به خود جذب می کنند.

مهمانسرای دو دنیا یکی از بهترین و ابتکاری ترین این کتاب هاست. نمایشنامه با صحنه ی توقف یک آسانسور در یک مهمانسرا آغاز می شود. مردی وارد مکانی بی نام و نشان می شود و بعد از جستجوی بسیار در کمال ناباوری می فهمد که بخاطر یک تصادف اتومبیل، با آسانسور به جایی مثل برزخ، بین دنیای انسان ها و دنیای مردگان منتقل شده است تا به انتظار مرگ یا زندگی دوباره بنشیند. کسان دیگری هم آنجا حضور دارند که مثل او در انتظارند و فرشته ای که او را دکتر س صدا می زنند و مسئول این مهمانسرا است. مرد در این دنیای برزخی با خودش و تجربه های جدیدی مواجه می شود و هرلحظه در اضطراب مرگ یا زندگی به سر می برد.

تمثیل مهمانسرا برای عالم برزخ بسیار بجا و ابتکاری است، اصرار مسافران این مهمانسرا برای بازگشت دوباره به زندگی و روشن شدن حقایقی که وقتی زنده هستیم از چشممان پنهانند، بسیار شبیه اعتقادات دینی ادیان آسمانی، به ویژه اسلام است.

این خلاقیت ریشه دار اما ساده به همراه فضاسازی هوشمندانه، مهمانسرای دو دنیا را به نمایشنامه ای موفق و خواندنی تبدیل کرده است.

صدایم را از پرنده های مرده پس بگیر(مجموعه‌ی شعر)،

لیلا کردبچه، انتشارات دفتر شعر جوان، 1389، 2600 تومان

 

فردا

در صفحه‌ی حوادث روزنامه ها

رد انگشت های شاعری را می بینی

که اندازه‌ی تمام شیشه های بخارگرفته دوستت دارد

و تمام شبانه های بلند را

به یاد تو می افتد

می توانی به روی خودت نیاوری و

دور ذهنت سیم خاردار بکشی

آنقدر که مسیر تمام پیام مهای کوتاه را بادها عوض کنند

و کسی که گوش به بوق های ممتد می چسباند

شبی از اشتباه تکراری اش خسته شود

 

امشب

خوب بخواب عزیزم

گاهی صبح

با دوچرخه‌ی پسری روزنامه فروش می رسد

بیدار می شوی

و باور نمی کنی تمام عمر خواب بوده ای.

 

شعر بالا،‌یکی از اشعار کتاب «صدایم را از پرنده های مرده پس بگیر»، سروده ی لیلا کردبچه است. کردبچه یکی از شاعران جوان و موفق این روزهاست. دغدغه ی اصلی این شعرها و بن مایه ی تکرار شونده ی تمامشان «زن» است. او در اشعار این دفتر از احساسات زنانه اش می گوید: غم،‌شادی، عشق، حس مادری، فراموش کردن و فراموش شدن، تنهایی،‌ترس... و به بهترین شکل ممکن این احساسات را به مدد کلمات به تصویر می کشد.

با اینکه کتاب دنیای زنانه ی ملموسی دارد اما هنر شاعر دور نگه داشتن اشعارش از رمانتیک آبکی و احساساتی است تا درعین حالی که مخاطب را در درک احساسش شریک می کند او را در دایره ی تکرار مضامین دست مالی شده نیندازد.

 

بار دیگر شهری که دوست می داشتم!

بالاخره از یک سفر طولانی برگشتم! به جرات می گم امسال بهترین تابستون زندگیم بود هرچند اصلا فکرش رو هم نمی کردم که بهم خوش بگذره! همراه خودم یه کلکسیون از تجربیات جدید رو آوردم که بعضیاشون دست اولن مثل سفر با قطار و تجربه ی یک راه بی انتها تا رسیدن به مقصد!!! اما با تمام این اوصاف وقتی برگشتم احساس کردم هیچ جا شهر و خونه ی خود آدم نمیشه حتی اگه به بهشت سفر کرده باشی! فهمیدم که چه کیفی داره آدم به جا و آدم هایی تعلق داشته باشه که دوستشون داره و می دونه که دوستش دارن! خوشحالم که برگشتم!

 

 

لب خوانی های قزل آلای من(مجموعه‌ی شعر)، شمس لنگرودی، موسسه‌ی انتشارات آهنگ دیگر، 1388، 2500تومان

 سال های اخیر، روزهای پرکاری برای شاعر، محقق و نویسنده‌ی بزرگ معاصر، شمس لنگرودی، بوده اند و خوشبختانه برخلاف بسیاری از شاعران و محققان معاصر، هر روز باید منتظر اثر جدیدی از ایشان باشیم.
لب خوانی های قزل‌آلای من مجموعه‌ی شعر جدیدی از شمس است که به همان سبک و سیاق خاص او، خوانندگان را با دنیای شخصی شاعر شریک می کند. این کتاب را بیشتر می توان دنباله‌ی مجموعه‌ی «باغبان جهنم» دانست . برخلاف آخرین مجموعه‌ی شعر وی ،‌«ملاح خیابان ها»،تمام اشعار این دفتر کوتاه هستند. نیمی از شعرها با حضور قوی عناصر طبیعی، صرفا به تصویر طبیعت پرداخته اند و شکلی هایکووار به خود گرفته اند. حضور مسائل و دغدغه های اجتماعی در اشعار،‌مثل همیشه یکی از ویژگی های سبکی آثار شمس است هرچند به جرات می توان گفت برخلاف باغبان جهنم و ملاح خیابان ها، از بار فلسفی اشعار کاسته شده است و شعرها به بعد عاشقانه بسیار نزدیک شده اند. لب خوانی های قزل آلای من یک عاشقانه‌ی آرام و کوتاه دیگر از شمس لنگرودی است که بخاطر کوتاهی اشعار و نگاه تازه اشان به عناصر طبیعت، لذت هنری بی سابقه ای به مخاطب می بخشد.

اشتیاق مرا به تو
سیب دندان زده ای می داند
که رها کرده ای در بشقاب

دیوارگذر(مجموعه‌ی داستان)، مارسل امه، ترجمه‌ی اصغر نوری، نشرماهی، 1388، 2500تومان

مارسل امه یکی از نویسندگان و نمایشنامه نویسان سرشناس فرانسوی است که بسیاری از نوشته های او جز آثار کلاسیک و جاودانه‌ی ادبیات فرانسه هستند. به همت اصغر نوری یکی از معروف ترین مجموعه های داستانی او ،‌«دیوار گذر» ، به فارسی ترجمه شده است.
این مجموعه شامل 5 داستان کوتاه است: دیوارگذر، کارت، حکم، ضرب المثل و چکمه‌ی هفت فرسخی. زمان داستانی این 5 داستان جنگ جهانی دوم است و ویژگی بارز همه‌ی آنها سادگی زبان، نگاه انتقادی به سیاست جهانی و شرایط اجتماعی و طنز سیاه و گزنده‌ی امه است که واقعیت تلخ را جرعه جرعه به مخاطب می نوشاند.
یکی از محاسن این کتاب،‌مقدمه‌ی مختصر و مفید مترجم آن در مورد امه و کتابشناسی آثار اوست:
«کوچکترین قابلیت مارسل امه این بود که توانست شخصیت هایی بیافریند که اکنون جزو حافظه‌ی جمعی مردم فرانسه هستند... آثار مارسل امه بسیار متنوع اند؛ گاهی واقع گرا هستند، گاهی هجوآمیز و فانتزی. حتی گاهی اوقات نویسنده در یک اثر واحد از سبکی به سبک دیگر می لغزد و در عین حال، لحن اثر را ثابت نگه می دارد. او نقاش ماهری است و محیط روستا، شهرهای کوچک و پاریس را استادانه به تصویر می کشد... داستان های امه جزو بهترین داستان های ادبیات فرانسه هستند و او بیشتر به خاطر همین داستان ها در تاریخ ادبیات فرانسه ماندگار شده است. تقریبا در تمام داستان های امه، طنزی بسیار قوی وغیرقابل انکاری وجود دارد که با همراهی تخیلی منحصر به فرد و بی پروا به نویسنده اجازه می دهد که عادت های اجتماعی و ادا و اطوارهای روشنفکرانه را به باد انتقاد بگیرد.» (مقدمه ی کتاب)
نکته‌ی جالب دیگر در مورد کتاب طرح جلد آن است که عکس مجسمه‌ی مردی است که در هنگام گذشتن از دیوار، در آن گیر کرده است. این اثر هنری که برگرفته از داستان کوتاه دیوارگذر امه است در محله‌ی محل اقامت او در فرانسه ساخته شده است!

 

یک پست و دو کتاب

دخترها به راحتی نمی توانند درکش کنند ، پوریا عالمی ، طراح: توکا نیستانی ، انتشارات روزنه، 1388 ، 2750 تومان

این روزها کم پیدا می شوند کتاب هایی که به معنای واقعی کلمه طنز باشند و بتوان آنها را در تعریف ظریف و حساس «طنز» گنجاند. کتاب «دخترها به راحتی نمی توانند درکش کنند» از جمله‌ی این معدود کتابهاست. این کتاب که مجموعه ای از یادداشت های طنز است، کار مشترکی است از نوشته های پوریا عالمی، نویسنده و طنزپرداز و توکا نیستانی، طراح نام آشنا!

بیشتر کتاب شامل طنزهای اجتماعی ظریف و زیرکانه ای است که جامعه ی روشنفکر و به ویژه قشر خاص کافه نشین جوانان را از زاویه ی جدیدی به خواننده نشان می دهد، هرچند در کتاب یادداشت های متفاوتی را هم می توان یافت که صرفا درددلی ساده و صمیمی هستند و نمی توان آن ها را نوشته هایی طنزآمیز نامید.

یادداشت های این کتاب به نحوی معرفی نوع جدیدی از طنز و نویسندگی است که می توان آن را «ادبیات کافه نشینی» نامید: تصویر محیط کافی شاپ، حضور تیپ خاص افرادی که گذارشان به هر دلیلی به این مکان می افتد در نوشته ها و القای فضای خاص کافه و گذرا بودن و سریع اتفاق افتادن هرماجرایی که نویسنده به خوبی توانسته در این یادداشت های منفصل آن را به نمایش بگذارد، همه از ویژگی های سبکی این کتاب هستند.

به تمام خصوصیات بالا باید طراحی های توکا نیستانی را هم اضافه کرد که به ملموس شدن فضای مورد نظر نویسنده در ذهن خوانند کمک می کند.

«آمد روبرویم ایستاد چشم هایش را بست بعد پلکش را آرام باز کرد و به بالان نگاه کرد، سفیدی چشم هایش از سفیدی برف ها یک دست تر و سبک تر بود. بعد سیاهی چشم هایش را دوخت به من. گفت دوستم داری هنوز؟ گفتم همیشه دوست داشته ام. گفت فقط و فقط من را دوست داری؟ گفتم فقط و فقط تو را دوست دارم. گفت دروغ می گویی. گفتم راست می گویی.

آن وقت راهش را کشید و رفت. حالا من ایستاده ام اینجا. منتظر دختری که درک کند یک عاشق دوست ندارد هرگز روی حرف معشوقش حرفی بزند. این مساله ی خیلی مهمی است که دخترها به راحتی نمی توانند درکش کنند. عاشقی که دوست دارد وقتی معشوقش می گوید دروغ می گویی، دروغ گفته باشد.»

 

مرثیه برای درختی که به پهلو افتاده است(مجموعه شعر) ، غلامرضا بروسان ، انتشارات مروارید ،  1388 ، 2000 تومان

«کتاب شامل چند مرثیه،‌چند عاشقانه ی غمگین و چند شعر کوتاه ، در جهانی که می دانم... فریاد نمی تواند مسیر گلوله ها را عوض کند...» این چند جمله ، یادداشت های غلامرضا بروسان است که در تقدیم نامه ی کتابش، تنها در چند سطر مختصر اثر را معرفی کرده است.

این مجموعه شعر به سه بخش تقسیم شده است: مرثیه برای درختی که به پهلو افتاده است ، دستت مثل یک شعر سیاسی گرم است که هر دوی آن ها شامل اشعاری سپید با مضامین غالب عاشقانه و ته رنگی از سیاست هستند و بخش سوم، برای نشان دادن درخت چقدر واژه لازم است، که شامل طرح ها و هایکوگونه های شاعر است.

اشعار از بار عاطفی بالایی برخوردارند و با وجود کوتاهیشان خیلی زود خواننده را به همذات پنداری با درد و عشق نهفته در خود وامی دارند و به ادامه ی خواندن و ماندگاری در ذهن ، تشویق می کنند.

بگو چکار کنم؟

با فلفلی که طعم فراق می دهد

با دردی که فصل را نمی شناسد

با خونی که بند نمی آید

بگو چکار کنم؟

وقتی شادی به دم بادبادکی بند است

و غم چون سنگی

مرا در سراشیب یک دره دنبال می کند

 

دلم شاخه ی شاتوتی

که باد

خونش را به در و دیوار پاشیده است.

یک پست و چند کتاب: مجموعه ی ادبیات جهان

به همت نشر افراز و کاردانی و سلیقه ی اسدالله امرایی، 5 جلد از بهترین داستان های کوتاه 5 قاره ی جهان به چاپ رسیده است. این مجموعه از داستان های آمریکای لاتین شروع و به آسیا ختم می شود:

1- گزیده ی داستان های کوتاه آمریکای لاتین:زن وسطی، چاپ دوم، 1386، 2400 تومان
۲- گزیده ی داستان های کوتاه آمریکا: مردی که کشتمش، چاپ دوم، 1387، 4000 تومان
3- گزیده ی داستان های کوتاه اروپا: مرد دربند، 1387، 3600 تومان
4- گزیده ی داستان های کوتاه آفریقا: زن و شوهر واقعی، 1387، 3800 تومان
5- گزیده ی داستان های کوتاه آسیا: همسایه ی رو به رویی

اولین نکته در مورد این مجموعه این است که مترجم دقت کرده تا از نویسندگان مطرح معاصر 5 قاره داستان هایی را انتخاب کند و همین موضوع باعث شده که به اسم نویسندگان بسیاری برخورد کنیم که برای خواننده ی فارسی زبان ناآشنا هستند. به همین علت این مجموعه دارای تازگی خاصی است که شاید در دیگر جنگ های داستانی نتوان یافت!

نکته ی دیگر آنکه مترجم توضیحات اندکی،درحد چند سطر، در مورد هر نویسنده در اول هر داستان آورده است تا خواننده بیشتر با فضای داستان و اهداف نویسنده آشنا شود.

سعی شده انتخاب داستان ها و چیدمان آنها در کنار هم به گونه ای باشد که فضای ادبی، اجتماعی و سیاسی غالب بر قاره ی مورد نظر به خوبی به خواننده منتقل شود. بر داستان های آمریکای لاتین همان جو جالب و عجیب رئالیسم جادویی حاکم است. داستان های آمریکایی بوی جنگ ویتنام، آسیب های آن و مسائل سیاسی تاثیرگذار بر جامعه ی جهانی را می دهند.  داستان های اروپا هنوز کم و بیش ردی از جنگ جهانی دوم دارند و آفریقا رنگ مبارزه و سنت!

جالب اینجاست که در این مجموعه معمولا زیباترین و تفکربرانگیزترین داستان، همانی است که اسم کتاب را به خود اختصاص داده است.

در اینجا باید از ترجمه ی خوب و حسن انتخاب و دقت اسدالله امرایی هم نوشت که مجموعه ای ارزشمند و دلپذیر را برای علاقه مندان به داستان های کوتاه فراهم کرده است.

یک پست و چند کتاب

سلام. برگشتم! این سفر خیلی بیشتر از اون چیزی که فکر می کردم برام لازم بود هر چند پایان خوبی نداشت.حالا احساس بهتری دارم و فکر می کنم راحتتر می تونم این راه نامشخص رو ادامه بدم. به جبران روزهایی که نبودم ۵ کتاب معرفی می کنم. امیدوارم این معرفی های خیلی کوتاه و مختصر برای شما مفید باشه.

۱-فرار كن خرگوش،جان آپدايك، ترجمه سهيل سمي، نشر ققنوس،1387، 5800 تومان

ازجان آپدايك مرحوم تا همين چند وقت پيش جز چند داستان كوتاه آن هم در جنگ هاي پراكنده چيزي ترجمه و به چاپ نرسيده بود. «فراركن خرگوش» اولين جلد از سه گانه ي هري خرگوشه ي جان آپدايك و مشهورترين اثر اوست. كتاب داستان مردي به نام هري،ملقب به خرگوش،و سردرگمي هاو ترديدهاي اوست. مترجم براي اينكه موفق به چاپ آن و تاييد حتمي ترجمه در مميزي كتاب شود قسمت هايي از ترجمه را حذف كرده است!!!از حق نبايد گذشت كه ترجمه ي سمي بسيارروان و ارزشمند است و از آن ارزشمندتر هوشمندي اوست در انتخاب كتاب هاي مهم ادبيات جهان براي ترجمه.اما به عقيده ي من ترجمه به هر قيمتي صرفا براي آشنايي خوانندگان يك زبان با آثار ديگرزبان هادرست نيست و در بعضي موارد به متن ومقصوداصلي نويسنده ضربه ي جدي وارد مي كند.

باتمام اين ايرادات همين ترجمه ي ناقص هم از فراركن خرگوش از نويسنده اي به بزرگي جان آپدايك مي تواندبسيار لذت بخش و مناسب براي خوانندگان جدي كتاب باشد.

۲-من گنجشك نيستم،مصطفي مستور، نشرمرکز، 1388، 1600 تومان

آخرين اثر مستوردر مدت زمان كوتاهي به چاپ چندم رسيده است. مثل هميشه مستور به سراغ مفاهيم اساسي زندگي انسان امروزي رفته است. اينبار مرگ نقطه ي ثقل داستان است. «من گنجشك نيستم»داستان مردي است كه همسر و فرزند خود را از دست داده وحالا نمي تواندخود رااز فكر مرگ،سوالات پيرامون آن و از همه مهمتر ترس ازمرگ نجات دهد.دراين داستان همه به سبك ديگر آثار مستور با شخصيت هاو فضاهايي آشناكه درداستان هاي ديگر اوتكرار شده اند رو به رومي شويم. نقطه ي قوت داستان نثر شاعرانه ي هميشگي مستورو استفاده و پرداخت به موقع نويسنده از فرصت هاي داستاني است. هر چند خوانندگان پيگيرآثارآقاي نويسنده اينبار راحت تر دست او رامي خوانند و كمتر شگفت زده مي شوند.

۳-سطرها در تاريكي جا عوض مي كنند، گروس عبدالملكيان، انتشارات مرواريد، چاپ سوم،1387، 2000 تومان

گروس عبدالملكيان بي ترديد يكي از چهره هاي موفق جوان شعر امروز است.كلمات درتاريكي جا عوض مي كنند آخرين اثر اوست كه شامل اشعاري ست كه بين سال هاي83 تا 86 سروده شده است.اشعار كتاب كه نشان دهنده ي پختگي رو به رشد شاعر هستند،روان و بسيار تصويري بوده و بارها و بارها خواندن آنها را كهنه نمي كند. تخيل قوي شاعرو استفاده از تشبيهات بسيار جديد اما زيبا و جذاب،اشعار اين كتاب را براي خوانندگان به يادماندني كرده است.خیلی از شعرهای این کتاب احتمالا برای شما آشنا هستند و این نکته یکی از ویژگی های جذاب کارهای گروس است: اینکه پیش از آنی که کتاب اشعارش منتشر شود خیلی از شعرهایش به شکل اس ام اس بین دوستداران شعر و شعرخوانی منتشر می شوند. مثل این شعر:

صداي قلب نيست

صداي پاي توست

كه شب ها در سينه ام  مي دوي

كافي ست كمي خسته شوي

كافي ست بايستي 

 

۴-احتمالا گم شده ام،سارا سالار، نشرچشمه،1387، 2600تومان

۵-نگران نباش،مهسا محب علي،نشرچشمه،چاپ دوم،1387، 2500 تومان

تم ثابتي كه اين روزها دراكثر داستان هايي كه توسط نويسندگان زن نوشته مي شودوجود دارد و تكرار ميشود روايت زندگي زني است كه به دنبال گمشده اي مي گردد كه در اكثراين داستان ها اين گمشده خود زن و هويت اوست. احتمالا گم شده ام،همانطور كه ازاسم آن پيداست،داستان زندگي زني است كه در گذشته سير و جستجو مي كند تاخود را از شعر خاطرات دوست گمشده اش نجات دهد تابتوانددر زمان حال و بدون سردرگمي زندگي كند. اين گمشده چيزي به جز هويت شخصيت اصلي داستان كه به شكل شخصيت ديگري در آمده نيست. اين زن در يك روزسفري در درون خودو خاطراتش انجام مي دهدو هم زمان به مكان هاي قديمي آشنادردنياي بيرون سفر مي كند. درواقع او با سفري از خود به خودو در خود به گمشده اش كه خود اوست در آخرداستان مي رسد.

اما نگران نباشد داستاني است واقعي تر و در زمان حال با شخصيتي بيروني ترپيش مي رود. نگران نباش روايت زندگي شادي در روزهايي است كه تهران با شايعه ي زلزله در آشوب و هرج ومرج به سر مي برد و او هم مثل شخصيت ا صلي انگار گم شده ام با سفري بيروني در شهري كه مثل درون او پراز هرج و مرج و ناامني است سفر ميكند با اين تفاوت كه دغدغه ي نويسنده رساندن شادي به سر منزل مقصود نيست بلكه نمايش زندگي خاص او و چه بسا افرادي ست كه او نماينده ي آنهاست.هر دونويسنده در پرداخت داستاني وشخصيت پردازي بسيار موفق بوده اند هرچندمضمون احتمالا گم شده ام همانطور كه قبلا اشاره شد كمي تكراري است امانگران نباش به علت محوريت زندگي طبقه ي خاصي از افراداجتماع در شرايطي كاملا خاص تازگي و جذابيت بيشتري دارد.

پیشنهادات نوروزی

*سلام

مثل همیشه شرمنده بابت تاخیر در به روز رسانی! سعی می کنم هر چه زودتر جبران کنم! از تمام دوستانی که در این مدت سر زدن تشکر می کنم و از اونایی که نگرانم شده بودن عذرخواهی! برای جایزه ی ادبی ایران یه یادداشت بهاری نوشتم و چند تا کتاب رو برای نوروز پیشنهاد کردم. متن معرفی کتاب ها رو عینا اینجا می ذارم:۴ تا کتابه که امیدوارم جبران قصور این مدت رو بکنه! پیشاپیش سال نوی شما مبارک

 

1- دو قدم این ور خط، احمد پوری، نشر چشمه، 1387، 3500 تومان

احمد پوری را همه ی کتاب خوان های علاقه مند به ادبیات به خصوص شعر برون مرزی، به خوبی می شناسند. ترجمه های موفق او از اشعار نرودا، لورکا، حکمت، اورهان ولی و... به چاپ های چندم رسیده است. یکی از این ترجمه ها مربوط به اشعار شاعر روس آنا آخماتووا می شود. دو قدم این ور خط داستانی علمی-تخیلی ست از سفر احمد پوری، مترجمی که می شناسیمش، در زمان برای دیدن آخماتووا! حسن بزرگ کتاب این است که نویسنده توانسته سفر در زمان را با وجود خود حقیقی اش و ارجاع تاریخی به حوادث و شخصیت ها، برای خواننده بسیار باورپذیر کند و در عین حالی که شما مطمئنید چنین سفر و دیداری امکان پذیر نیست اما با دیدن ترجمه ی پوری از اشعار آخماتووا همچنان به این عبور از خط زمان مشکوک باقی می مانید!!!

2- تاریخ شفاهی ادبیات معاصر ایران، نشر روزنگار/ثالث

محمد هاشم اکبریان به همراه گروهی از نویسندگان و علاقه مندان به ادبیات اقدام به تهیه و تدوین تاریخ شفاهی ادبیات معاصر ایران کرده است. در این طرح با 20 شاعر، نویسنده، منتقد و مترجم نامی  معاصر گفتگو شده و آنها  شفاها مراحل زندگی خود، عوامل تاثیرگذار بر زندگیشان و... را بازگو کرده اند. هدف از تهیه و چاپ این مجموعه ارائه ی گزارشی از زندگی خصوصی، اجتماعی و حرفه ای شخصیت ها از زبان خود ایشان یا در صورت در قید حیات نبودن، از زبان اعضای خانواده، دوستان و همکاران آنهاست تا منبعی برای تحقیقات جامعه شناسی، روان شناسی و... باشد. با اینکه سراسر کتاب شکل مصاحبه دارد اما سوال ها به گونه ای طراحی شده تا مخاطب خسته و دلزده نشود و حالت روزنامه وار نداشته باشد. تاکنون 8 جلد از این مجموعه: کتاب های صادق هدایت، هوشنگ گلشیری، صمد بهرنگی، م.آزاد، علی باباچاهی،لیلی گلستان، شمس لنگرودی و عمران صلاحی به چاپ رسیده است.

3-آنجا که پنچرگیری ها تمام می شوند،حامد حبیبی،انتشارات ققنوس،1387، 1800 تومان

آنجا که پنچرگیری ها تمام می شوند مجموع ی 9 داستان کوتاه و اولین کار حامد حبیبی است. داستان ها زبانی بسیار ساده و روان دارند و شخصیت های آن همه از انسان های معمولی و معاصر هستند اما نقطه ی مشترک در تمام آنها فاجعه ای ست که در طرح این داستان ها تعبیه شده و خونسردی نویسنده در روایت داستان به تاثیرگذاری نقطه ی اوج ماجراها،جایی که فاجعه بالاخره نرم و آرام رخ می دهد، می افزاید.

4-مایا،یوستین گاردر، ترجمه مهرداد بازیاری، انتشارات هرمس،1387، 3800 تومان

اگر علاقه مند به دنیای عجیب و نیمه واقعی-نیمه خیالی گاردر  و شخصیت های خاص وفرازمینی او هستید، مایا یکی از جدیدترین کتابهای اوست که به فارسی ترجمه و منتشر شده است. مثل همیشه داستان با روایت راوی اول شخص و خواندن یک نامه شروع می شود. اینبار موضوعی که گاردر به آن می پردازد «جاودانگی» و زندگی ابدی ست!

 *اینبار هم این پست رو بی عکس تحمل کنید تا پست های آینده! انشاالله در سال جدید متحول و متنبه و پرکار خواهم شد!

یک پست و دو کتاب

*داستان

از خشم و هیاهو تا سمفونی مردگان، جواد اسحاقیان، انتشارات هیلا، 1387، 2000 تومان

سمفونی مردگان ، نوشته ی عباس معروفی، یکی از رمان های ماندگار معاصر است. این داستان یکی از اولین رمان هایی است که در ایران با روایتی متفاوت به شیوه ی جریان سیال ذهن نوشته شده و موفق به کسب جایزه ی بنیاد انتشارات ادبی_فلسفی سورکامپ در سال 2001 شده است. جواد اسحاقیان این اثر بزرگ را با خشم و هیاهوی ویلیام فاکنر، که این رمان نیز به شیوه ی جریان سیال ذهن نوشته شده، مقایسه کرده است. اسحاقیان از 4 دیدگاه به بررسی این دو کتاب پرداخته است: 1- رقص عقربه های زمان در خشم و هیاهوی و سمفونی مردگان: بررسی عنصر زمان و جابه جایی و شکست آن در این دو اثر، 2- رقص عقربه های ذهن در خشم و هیاهو و سمفونی مردگان: تاملی در شیوه ی روایت این دو کتاب یعنی جریان سیال ذهن، 3- گزاره های جامعه شناختی در خشم و هیاهو و سمفونی مردگان و 4- قطب های استعاره و مجاز در خشم و هیاهو و سمفونی مردگان.

پیش از این الهام یکتا در کتاب «ازل تا ابد: درونکاوی رمان سمفونی مردگان» (انتشارات ققنوس، 1384، 2500 تومان) به بررسی بعضی از لایه های زیرین معنایی این اثر پرداخته بود و اکنون از خشم و هیاهو تا سمفونی مردگان، تلاشی جدید برای رمزگشایی این اثر ماندگار است.

 

*شعر

کنار جاده ی بنفش کودکی ام را دیدم، شهاب مقربین، موسسه انتشاراتی آهنگ دیگر، چاپ دوم 1387، 1500 تومان

کنار جاده ی بنفش کودکی ام را دیدم مجموعه ی 42 شعر از شهاب مقربین است که همگی در قالب آزاد سروده شده اند. مهمترین ویژگی این اشعار، سادگی و طبیعی بودن زبان و به دور بودن آن از پریشانی زبانی متداول در مجموعه های شعری جدید است. شاعر به نقل خواب ها و خاطرات و احساساتش با نگاه و تصاویری جدید می پردازد و در این روایت ها رنگ ها و فصل ها نقش اصلی را بازی می کنند. کنار جاده ی بنفش کودکی ام را دیدم مجموعه ای از اشعار ساده و معمولی است که گاهی در بین آن ها به شعرها و لحظات نابی برخورد می کنیم. این مجموعه برنده ی جایزه ی شعر کارنامه نیز شده است.

در فاصله ی من و آن جا که تو بودی

باران های بسیار آمدند و شستند

هر چه بود

 

باران های بسیار

                باران ها که چیزی به جای نگذاشتند

دارند می بارند

در فاصله ی من و آن جا که تویی

 

*نمی دونم دفعه ی دیگه در چه تاریخی این وبلاگ رو به روز خواهم کرد!!! امتحانهای ترم شروع شده و بعد از تمام شدن اونها هم به فاصله ی 20 روز، کنکور کارشناسی ارشد از راه میرسه! برنامه ی درس خوندنم ، به ویژه توی اون 20 روز، بسیار فشرده خواهدبود و نمی دونم آیا می رسم کتاب بخونم یا نه!!؟ به هر حال پیشاپیش به خاطر تاخیر در به روز شدن وبلاگ در ماه های گذشته و روزهای آینده عذرخواهی می کنم و عاجزانه خواهش می کنم برام دعا کنید! دعا کنید، توی این روزها و شب ها که قیمت هر دل شکسته چندین برابر وقت های دیگه ی ساله،دعا کنید که هرچی خیره برام پیش بیاد و نتیجه ی تلاشی رو که می کنم ببینم! فراموشم نکنید همون طور که من فراموشتون نمی کنم! زیارت دلهای شکسته اتون قبول، التماس دعا

 

*جایزه ی ادبی ایران: این یک ماه و نیم بدون من به روز خواهد شد!!!

یک پست و دو کتاب: معرکه، سوختن در آب و غرق شدن در آتش

 

معرکه، لویی فردینان سلین، ترجمه سمیه نوروزی، نشر چشمه، چاپ دوم 1387 ، 2000 تومان

معرکه، داستان یک شب پرالتهاب در یک سربازخانه است که برای یک سرباز داوطلب(خود نویسنده) می گذرد و همه چیز از دریچه ی چشم او به خواننده نشان داده می شود. تمامی داستان حول صحبت و گفتگوی سرجوخه ی سوار نظام با خودش یا سربازان می چرخد. در واقع معرکه ، برخلاف نامش ، یک داستان حادثه ای نیست بلکه عکس العمل، صحبت ها و اتفاقات جزیی ای که در یک شب بارانی می گذرد و از زاویه ی دید یکی از این سربازان دواطلب دیده و بازگو می شود هسته و طرح اصلی داستان را به وجود می آورد. از آنجایی که گفتگو تکیه گاه اصلی داستان است، سلین در انتخاب کلمات نهایت دقت را به کار برده تا در کنار توصیف جزئیات لحن خاص هر شخصیت را برای خواننده تداعی کند. از طرفی چون تمام ماجرا در سربازخانه روی می دهد داستان کلا به زبان عامیانه و محاوره ای نوشته شده است!

یکی از ویژگی های مثبت این کتاب مقدمه ی آگاهانه و بسیار مفید مترجم در مورد سلین، آثارش و به ویژه «معرکه» است.

 

سوختن در آب،غرق شدن در آتش، چارلز بوکفسکی، ترجمه پیمان خاکسار، نشرچشمه،1387، 3500 تومان

سوختن در آب، غرق شدن در آتش، گزیده ای از اشعار بوکفسکی است که برای اولین بار به فارسی ترجمه شده است. اشعار بوکفسکی زبان ساده و بسیار صریح دارند، صراحتی که در خوانش اول به نظر بسیار غیرشاعرانه، روزنامه وار و خشک می رسد اما همین نگاه هم بار عاطفی خاصی به همراه دارد که وقتی شوک حاصل از خواندن شعر برطرف می شود خواننده را علاقه مند، متعجب و مجذوب می کند. مضمون این اشعار توصیف دنیای درون شاعر، جهان اطرافش و در نهایت تعامل این دو دنیا است که در موارد بسیاری به اختلاف و انکار می انجامد و خواننده را به حفظ دنیای شخصی اش تشویق می کند.

از ویژگی های مثبت و منفی این کتاب باید به مقدمه ی آن اشاره کرد. مثبت به این علت که از آنجایی که اشعار بوکفسکی برای بار اول به خواننده ی فارسی زبان عرض می شوند،خواننده نیاز به یک آشنایی مقدماتی با این شاعر دارد و منفی به این دلیل که مقدمه آن طور که شایسته و بایسته است و از عهده ی معرفی بوکفسکی برنمی آید و تنها به ذکر سالشماری ناقص از این شاعر اکتفا می کند.

البته مترجم احتمالا برای جبران این نقص و نگارش سطحی و شتابزده ی مقدمه، در آخر کتاب مصاحبه ای از بوکفسکی که توسط شان پن انجام شده می آورد تا خواننده با جهان ذهنی شاعر بیشتر آشنا شود.

 

امروز در قطار با یک نابغه ملاقات کردم

تقریبا شش ساله

کنار من نشسته بود

همان طور که قطار در امتداد ساحل حرکت می کرد

اقیانوس را دیدیم

او به من نگاه کرد و گفت

«اصلا قشنگ نیست»

و من اولین بار بود که این را فهمیدم.

 

*جایزه ادبی ایران:به روز شد!

کتاب، کارتون و دلتنگی

1-خوب!بعد از تاخیر چندین و چند روزه این بار کمی متفاوت برگشته ام! قرار بود سایت جایزه ی ادبی ایران اول آبان به روز شود و من هم قصد داشتم از آنجایی که حرفهای زیادی در این پست دارم، برای جلوگیری از طولانی شدن آن، شما را به سایت ارجاع بدهم اما سایت به علت مشکلات و گرفتاری های همیشگی همچنان به روز نشده و تاریخ به روز رسانی دقیق آن هم مشخص نیست. بنابراین برای اولین و آخرین بار ناپرهیزی می کنم و مطلبی را که برای جایزه ی ادبی نوشته ام(معرفی یک کتاب شعر و یک داستان) ، قبل از انتشار در سایت، اینجا می آورم! پس مطالب را بدون کم و کاست و به روال و فرم نوشته هایم در جایزه ی ادبی ذکر می کنم. پیشاپیش به علت تاخیر بیش از اندازه و طولانی شدن این پست عذرخواهی می کنم!

*انتخاب، سیمین دانشور، نشر قطره، چاپ چهارم 1387 ، 2000 تومان

«انتخاب» مجموعه ی 16 داستان کوتاه جدید سیمین دانشور است. نثر داستان ها به سبک دیگر آثار دانشور ساده و بدون پیچیدگی است و از لهجه ی شیرازی ، جابه جا، آگاهانه و حساب شده استفاده شده است. طرح تمامی داستان ها سرراست است اما نکته ی قابل توجه در مورد این مجموعه تلاقی تاریخ و اسطوره با زندگی امروز است! در اکثر داستان های این کتاب، دانشور با احضار شخصیت های تاریخی، عرفانی، اسطوره ای و حماسی و قرار دادن آنها در مقابل زندگی معاصر یا شرایط و حوادث جدید به بازآفرینی و یادآوری دوباره ی آنها پرداخته است. و یکی از هنرمندانه ترین و زیباترین داستان های این کتاب « میزگرد» است که اصلا داستان مصاحبه ی نویسنده(راوی) با رستم، حافظ، سعدی و اخوان است.

یکی از دیگر ویژگی های این کتاب لحن شخصیت هاست. شخصیت های اکثر داستان ها بسیار اغراق شده و خارج از چارچوبی که نویسنده برای آنها ساخته است صحبت و اظهار نظر می کنند و در بعضی قسمت ها الحاق اشعار یا مسائل و دیدگاههای عرفانی به متن داستان، آن را بسیار شعارزده و حتی بی ربط با شخصیت و طرح داستان جلوه می دهد. البته در برخی از داستان ها می توان لحن اغراق آمیز را تلاش نویسنده برای به چالش کشیدن پدیده های درونی شده ی یک ایرانی معاصر دانست! فردی که بدون آنکه بداند ملغمه ای ست از اسطوره، تاریخ و بیش از هر چیزی اندیشه های عرفانی و صوفیانه!

*دری لولا شده به فراموشی، ریچارد براتیگان، ترجمه ی یگانه وصالی، نشرچشمه، چاپ دوم 1387 ، 1600 تومان

 

نام ریچارد براتیگان برای کسانی که ادبیات داستانی مدرن را پیگیری می کنند بیگانه نیست. بدون شک براتیگان یکی از اولین نویسندگان پست مدرنی ادبیات آمریکاست که در چند سال اخیر به لطف ترجمه های خوب یا بد مترجمان مختلف، شهرت و محبوبیت زیادی در میان خوانندگان ایرانی پیدا کرده است!

اما براتیگان پیش از نویسنده بودن شاعر بوده و هست و به قول خودش: « من هفت سال شعر نوشتم که یادبگیرم چطور جمله بنویسم». دری لولا شده به فراموشی مجموعه ای از اشعار اوست که با ترجمه ی بسیار خوب یگانه وصالی منتشر شده است.

اشعار براتیگان مثل داستان هایش نثر بسیار ساده ای دارند، سادگی ای که خواننده را جذب و شیفته می کند اما در این سادگی طنز همیشگی براتیگان که گاهی تلخی مخصوص به خود را دارد نیز یافت می شود. تمام شعرهای کوتاه هستند و بعضی از آنها در ژاپن سروده شده اند که می توان در آنها نگاه جست و جو گر براتیگان به دنبال زیبایی را دید. نکته ی جالب درباره ی این کتاب هماهنگی آگاهانه ی بین اسامی اشعار و شعرهاست. در واقع اسم شعر هم بخشی از شعر محسوب می شود و شاعر تا جایی پیش می رود که در بعضی اشعار اگر خواننده عنوان شعر را نداند متوجه ی منظور شاعر نمی شود!

به تمام خوبی های کتاب، مقدمه ی مختصر و مفید مترجم را درباره ی براتیگان اضافه کنید!

2- جمعه ی هفته ی پیش شبکه ی دو سیما جدیدترین انیمیشن والت دیزنی: وال ای (wall-E) را (گذشته از دخل و تصرفاتی که در داستان شده بود) نشان داد. راجع به طرح کلی داستان این کارتون شنیده و چندجا با نظراتی مخالف آن مواجه شده بودم تا روز جمعه که آن را دیدم. وال ای یک ربات کوچک بازیافت مواد است که در کره ی زمین که قرن هاست متروک شده تنها رها شده و زندگی می کند. وال ای هر روز به شکل خودکار همانطور که برنامه ریزی شده به جمع آوری و سازمان دهی زباله های می پردازد اما او یک ربات معمولی نیست: وال ای یک حیوان دست آموز، یک سوسک، دارد، در یک کانتینر زندگی می کند ، کلکسیونی از اشیا جالب و متفاوت دارد، به موسیقی گوش می کند، فیلم می بیند و از همه مهمتر این ربات کاملا احساساتی است و یک آرزوی بزرگ دارد: داشتن یک دوست و تجربه ی یک عشق! تا اینکه روزی از این هزاران روز، یک ربات کاوشگر برای انجام آزمایشاتی به زمین فرستاده می شود و از اینجاست که ماجراهای جدیدی در زندگی چندین صد ساله و قالبی این ربات احساساتی شروع می شود!

 

در تمام طول این کارتون تقریبا 90 دقیقه ای شاید به اندازه ی 10 دقیقه هم گفتگویی انجام نمی شود اما در کمال تعجب شما اصلا احساس کسالت نمی کنید. با اینکه کل داستان درباره ی ربات هاست اما شخصیت های آنقدر انعطاف پذیر طراحی شده اند که اثری از خشونت این طور داستان ها در آن دیده نمی شود. داستان سرشار از عواطف انسانی است!بله! عواطف انسانی در یک ربات! احساساتی که در طول سالیان دراز در یک موجود آهنی رشد پیدا کرده اند و بالیده اند مثل گیاه کوچکی که بعد از قرنها خرابی و آلودگی در زمین کشف می شود و امید برگشتن به زمین را برای ساکنانش به ارمغان می آورد. گیاه کوچک و عشق عمیق و درونی وال ای هر دو گنجینه هایی هستند که در زمین تنها مانده اند و منتظر تا کشف شوند. در واقع وال ای با اینکه یک ربات است حافظ احساسات و عواطف فراموش شده ی انسان هایی است که با اینکه زنده اند اما دور از زمین در سفینه ای برنامه ریزی شده به شکلی خودکار زندگی می کنند و مثل یک ماشین فراموش کرده اند انسان بودن یعنی چه؟!!

در این کارتون غیر از گفتگوی کوتاه وال ای و ایوان(ربات کاوشگر) تنها 3 شخصیت دیگر داستان حرف می زنند: کاپیتان سفینه و یک زن و مرد که در کمال تعجب هر سه به نوعی با وال ای برخورد دارند و این ربات کوچک بودنشان را به آنها یادآوری می کند.

عشق وال ای به ایوان و تلاش های ساده اما سخت کوشانه اش برای جلب محبت او بیننده را سرشار از لذت می کند. وال ای ، مثل اکثر شخصیت های کارتون های دیزنی، منادی ارزش های فراموش شده ی انسانی است! اما چطور ممکن است یک ربات احساس داشته باشد؟!! یک قانون کلی می گوید هر مصنوعی دربردارنده ی ویژگی های صانع خود است! وقتی کارتون را می دیدم تمام مدت این مطلب در ذهنم بود که ما آدم ها که مخلوق خالقی حکیم و مهربانیم، حکمت و مهربانی را از او به یادگار داریم و هر وقت دست به ساختن چیزی می زنیم، به ویژه اگر مخلوقی شبیه خودمان باشد، بدون کم و کاست این دو ویژگی را به او هم وام می دهیم و این سرایت عاشقانه برای همیشه ادامه خواهد داشت! وال ای مخلوق مخلوقاتی است که عشق در آنها سیلان داشته و ناخودآگاه به او هم سرایت کرده است!

شاید بسیاری از منتقدان و تماشاگران، همانطور که پیش از این گفتم، این داستان را تکراری و دور از واقعیت بدانند اما به نظر من تکرار بعضی از مفاهیم ، هرگز تکراری  و کهنه و خسته کننده نمی شود: یک نکته بیش نیست غم عشق وین عجب/ کز هر زبان که می شنوم، نامکرر است.

کارتون وال ای مرا به شدت تحت تاثیر قرار داد. اگر آن را دیده اید لطفا من را در نظراتتان شریک کنید و اگر هم هنوز ندیده اید به نظرم هر چه سریعتر اقدام کنید!

3-برای هر کدام از ما روزهای معناداری در تقویم وجود دارد که معنایشان را از اتفاقات خوب و بدی که هر لحظه برایمان اتفاق می افتند کسب می کنند. یکی از این روزها برای من 8 آبان، سه شنبه ای ست که قیصر امین پور از دنیا رفت. هرگز سختی و دردناکی 8 آبان را فراموش نخواهم کرد و به همین زودی یک سال از مرگ قیصر عزیز گذشته است!

باورش خیلی سخت است اما چاره ای جز این نیست. این روزها بیشتر از هر روزی در این یک سال دلتنگ اویم و دوره اش می کنم. با اینکه هیچ وقت از نزدیک ندیده بودمش اما این موضوع چیزی از احساسم را نسبت به او تغییر نمی دهد. حس عجیبی از همان روزی که رفت به من می گوید او به تمام این علاقه و احساس واقف است. می دانم که می داند اما دوست دارم بگویم: قیصر عزیز! دلم برات تنگ شده...!

در این زمانه هیچ کس خودش نیست

کسی برای یک نفس خودش نیست

همین دمی که رفت و بازدم شد

نفس- نفس، نفس- نفس خودش نیست

همین هوا که عین عشق پاک است

گره که خورد با هوس خودش نیست

خدای ما اگر که در خود ماست

کسی که بی خداست، پس خودش نیست

دلی که گرد خویش می تند تار،

اگر چه قدر یک مگس، خودش نیست

مگس، به هر کجا ، بجز مگس نیست

ولی عقاب در قفس، خودش نیست

تو ای من ، ای عقاب بسته بالم

اگرچه بر تو راه پیش و پس نیست

تو دست کم کمی شبیه خود باش

در این جهان که هیچ کس خودش نیست

تمام درد ما همین خود ماست

تمام شد، همین و بس: خودش نیست

«قیصر امین پور»