قصه های از نظر سیاسی بی ضرر

 

قصه های از نظر سیاسی بی ضرر، جیمز فین گارنر، ترجمه ی احمد پوری، نشر مشکی، چاپ دوم 1386، 1000 تومان

طنزنویسان برای بیان اندیشه های خود از روش ها و قالب ها متفاوت بهره می گیرند. یکی از این قالب ها استفاده از قصه های پریان و افسانه هاست.آنهایا با استفاده از شخصیت های قصه های پریان و یا فضای حاکم بر داستان ها ، داستانی جدید با مفهومی تازه  در موقعیتی متفاوت می آفرینند. یکی از این نویسندگان که از این شیوه برای طنزنویسی بهر برده ، جیمز فین گارنر آمریکایی در کتاب «قصه های از نظر سیاسی بی ضرر» با ترجمه ی عالمانه ی احمد پوری ست. این کتاب شامل 10 داستان طنز کوتاه است که فین گارنر با استفاده از قصه ها و شخصیت هایی که ما می شناسیم مثل شنل قرمزی، راپونزل، سیندرلا، جک داستان لوبیای سحرآمیز،جوجه کوچولو و... مفاهیم تازه ای را که برخلاف اسم کتاب،کاملا سیاسی و مرتبط با جامعه ی معاصر آمریکا هستند  مطرح می کند.

در داستان شنل قرمزی، شنل قرمزی زنی ست مستقل که برای حریم خصوصی خود ارزش زیادی قائل است و به شدت مخالف تبعیض جنسیتی. حتی وقتی مرد تبرزن برای نجات او از چنگال گرگ وارد صحنه می شود آن را توهینی به توانایی اش تلقی می کند و به جای گرگ مرد را می کشد! در داستان لباس جدید امپراطور، خیاط ، پادشاه را که نماینده ی امپریالیسم و قشر مرفه بی درد جامعه است با برهنگی دست می اندازد و وقتی بچه ی بازیگوش برهنگی پادشاه را با صراحت یادآوری می کند،یکی از نزدیکان پادشاه قضیه را این طور لاپوشانی می کند که: «اعلیحضرت لخت نیستند ،بلکه دستور به آزادی در انتخاب لباس دادند»! در قصه ی سه خوک، خوک ها نماینده ی شهروندان محترم اما آسیب پذیر جامعه و گرگ نماینده ی زمین خواران بزرگ است  و با خراب کردن خانه ی خوک اول و دوم به جای آنها مزرعه ی موز و مجتمع تفریحی می سازد! سیندرلا نماینده ی زنانی است که فرهنگ مسلط بر جامعه آنها را از خودشان دور کرده و به اشیای تجملی برای مجلس مردان تبدیل کرده است و نی زن افسانه ای شهر هاملین که با صدای دل انگیز سازش موش های شهر را به دنبال خود می کشد، این بار با یک ضبط بزرگ در پشت یک تریلر الواط و اوباش شهر را در حالی که شعار می دهند به خارج از شهر هدایت می کند.

هر کدام از این 10 داستان به یکی از مباحث سیاسی و اجتماعی حاکم بر جامعه ی آمریکا با استفاده از بازی با کلمات و شعارزدگی می پردازد. مقدمه ی مختصر و مفید فین گارنر بر کتاب و ترجمه ی دقیق احمد پوری، «قصه های از نظر سیاسی بی ضرر» را به مجموعه ای خواندنی برای علاقه مندان طنز تبدیل کرده است.

گنجشک ها بهشت را می فهمند

1-شخصی به شمس تبریزی عید نوروز را تبریک گفت.شمس جواب داد:«مبارک شمایید،ایام می آیند و می روند»(مقالات شمس)

2-نگرش متفاوت ما به مسائل پیرامونمان یا به اصطلاح داستانی،زاویه ی دید، عامل متمایز کننده ی موضوعات تکراری اطراف ماست. در واقع چیزی که یک داستان را به معنای واقعی کلمه به داستان تبدیل می کند ،درگام اول، شیوه ی روایت است و شخصیت پردازی، درون مایه و... در مراتب بعدی قرار می گیرند. «گنجشک ها بهشت را می فهمند» نوشته ی حسن بنی عامری،داستانی تکراری با شیوه ی روایتی جدید است. رمان روایت دانیال گلفام، همان دانیال عزیز فرشته ها بوی پرتقال می دهند در سنین کودکی،است که خبرنگار و فیلمساز مستند جنگ است. او داستان زندگی دوست شهیدش ،آعلیجان، را روایت می کند. داستان زندگی علیجان در طول یک شب از ذهن مشوش دانیال می گذرد و در این کندوکاو ذهنی علیجان مستقیما معرفی نمی شود بلکه راوی با معرفی شخصیت های به ظاهر فرعی داستان تلویحا آعلیجان را معرفی می کند. شیوه ی روایت داستان در بعضی فصل ها شکل جریان سیال ذهن به خود می گیرد. با اینکه موضوع داستان تکراری ست اما صحنه هایی که بنی عامری به زیبایی و گاهی بسیار شاعرانه از روابط آدم ها آفریده ، به آن جذابیت خاصی می بخشد. نقطه ضعف کتاب تارعنکبوتی از روایت ها و شخصیت های تو در توست که نویسنده خود را در آن به دام انداخته و برای پایان داستان و حل معمایی که طرح کرده چاره ای جز وارد کردن شخص سوم غریبه ای به داستان ندارد تا این غریبه مثل داستان های پلیسی از این کلاف سر درگم گره گشایی کند.

 

گنجشک ها بهشت را می فهمند توسط انتشارات نیلوفر با قیمت 4500 تومان در سال 1385(چاپ دوم) منتشر شده است.