یار مهربان

مثلا، برادرم، اووه تيم، ترجمه‌ي محمود حسيني‌زاد، نشر افق، 1387، 2300 تومان

مدت‌ها بود که درباره‌ي کتاب «مثلا، برادرم» نوشته‌ي اووه تيم خوانده بودم و يک سال بود که کتاب را خريده بودم اما به هزار و يک دليل وقت و حوصله‌ي خواندنش نبود تا بالاخره اين فرصت دست داد و سراغ کتاب رفتم.

برخلاف آن‌چه فکر مي‌کردم با يک داستان سراسر تخيلي و احساسي روبرو نشدم. مثلا، برادرم يک داستان واقعي است. داستاني که نويسنده از زندگي خودش و خانواده‌اش روايت مي‌کند. برادر تيم از ماموران اس اس در زمان جنگ جهاني دوم بوده‌ و در گير و دار جنگ کشته شده‌است. تيم سراغ دفترچه‌ي خاطرات برادرش مي‌رود و يادداشت‌هاي او را مرور مي‌کند. او در تمام يادداشت‌ها به دنبال رد پايي از انگيزه‌ي برادرش براي ملحق شدن به اس اس‌ها و احساسش نسبت به جنگ و مرگ مي‌گردد. مرور خاطرات يک سرباز مرده، بهانه‌اي ست تا نويسنده تاريخ يک نسل را مرور کند. نسلي از آلماني‌ها که هيتلر را قهرمان مي‌دانستند و جنگ را لازم و منصفانه و پاکسازي نژادي را کاري بجا. تيم بدون جهت‌گيري و مثل يک دوربين بي‌طرف، سرنوشت خودش، خانواده‌اش و ملتش را پيش روي خوانندگان مي‌گذارد، با حسرت و تاسفي که از تک تک کلمات کتاب مي‌بارد. درد واقعي يک انسان از کشتار انسان‌هاي ديگر و عذاب اين‌که يکي از نزديکترين کسانت، بي‌هيچ عذاب و ناراحتي، در خط مقدم اين کشتار و پاکسازي قرار داشته‌است.

مثلا، برادرم در کنار يک کتاب داستاني، تاريخ و جامعه‌شناسي يک ملت است، از نگاه يک مورخ که فراتر از نژاد و مليت به انسان و انسانيت نظر مي‌افکند و همين موضوع است که اين اثر را به ياد ماندني و بي‌نهايت تکان‌دهنده کرده است.