در پست قبل راجع به یک زن نویسنده و دنیای زنانه ی داستان هایش نوشتم! نوشتم که ساده و روان می نویسد و این لطافت نوشتاری را تا حد زیادی مدیون احساسات عمیقی است که در آثارش موج می زند و گفتم سبک نوشتاری او تا حدودی شبیه نویسنده ی مطرح زن معاصر خودمان، زویا پیرزاد، است. اما در این پست می خواهم از نویسنده ی زن دیگری بنویسم که در نقطه ی مقابل دو نویسنده ی پست قبلی است. زنی که وقتی برای بار اول اثرش را اخواندم چنان از قدرت نویسندگیش جا خوردم که باورم نمی شد یک زن، آن هم از نوع ایرانیش، نویسنده ی آن باشد!

از «سپیده ی شاملو» حرف می زنم. از این زن نویسنده ی ایرانی هیچ چیز نمی دانستم( و البته هنوز هم نمی دانم) تا اینکه  دو سال پیش رمان «انگار گفته بودی لیلی» او را، صرفا به علت اینکه برنده ی جایزه ی گلشیری شده بود و نه به خاطر آشنایی قبلی با نویسنده، خریدم و خواندم. طرح داستان بسیار قوی بود و از همه مهمتر اینکه نویسنده در پرداخت داستانی این طرح، چه از نظر محتوا و چه از نظر فرم، به خوبی برآمده بود. داستان کتاب شرح زندگی و خاطرات دو زن و مشکلات خصوصی و اجتماعی آنهاست. داستان مجذوبم کرد و بیشتر از داستان نویسنده ی ناشناسش مرا به شگفتی واداشت.

پیگیر کارهای دیگر شاملو شدم و سراغ رمان دیگر او« سرخی تو از من» رفتم. کتاب تکانم داد! در تمام زندگیم کم به یاد دارم که نوشته ای این طور تمام وجودم را زیر و زبر کرده باشد! تلخی کتاب گزنده تر از هر گزنده ای بود. ندیده و نخوانده بودم کسی واقعیتی را این طور عریان و تکان دهنده در برابرم قرار دهد. کتاب داستان زندگی و کار زنی مشاور اجتماعی است ودو تن از بیمارانش. من مبهوت شده بودم و بیشتر از بهت، من مغلوب زنی از جنس خودم شده بودم که می دید تمام حقایق تلخی را که من می دیدم و با صراحت و نهایت هنرمندی بازگو می کرد واقعیت هایی را که من همیشه از بازگو کردنشان عاجز بودم! فرق سپیده ی شاملو با آناگاوالدا یا زویا پیرزاد در این است که این زن نویسنده هم به زنانگی خود اتکا می کند اما از زاویه ی دیگری! شاملو از مشکلات زنان می نویسد با هوشیاری و هنرمندی تمام.

اخیرا یکی دیگر از آثار نویسنده که مجموعه ی داستانی کوتاه به نام « دستکش قرمز» است به دستم رسیده. کتاب شامل 14 داستان کوتاه است و به جز چند داستان، محوریت داستان ها زنان، احساسات و مشکلات آنهاست. داستان ها زبانی ساده اما طرحی قوی دارند و مهمترین ویژگی  آنها سوژه های جدیدی است که نویسنده به آنها می پردازد.

حوزه ی ادبیات داستانی ما نیز مثل سایر حوزه ها آنقدر مردانه است که ظهور زنی نویسنده و قدرتمند با حفظ تمامیت زنانگیش مغتنم و نوید بخش است.

مشخصات کتابها:

انگار گفته بودی لیلی: نشر مرکز- چاپ دوم ۸۵ - ۱۹۵۰ تومان

سرخی تو از من: نشر مرکز- چاپ سوم ۸۵ -۳۳۰۰ تومان

 دستکش قرمز: نشر مرکز، چاپ دوم 86 ، 1300 تومان

*با معرفی وبلاگ محمد موسویان:تبعیدگاه

* از این لحظه یک خبرنامه در پایین صفحه ی این وبلاگ- به پیشنهاد یک دوست عزیز- نصب می شه. دوستانی که تمایل دارن از به روز رسانی این وبلاگ- که به خاطر گرفتاری نویسنده اش وقت معینی نداره- مطلع بشن می تونن بر من منت بذارن و عضو خبرنامه بشن. پیشاپیش از همکاری شما سپاسگزارم

کتاب های هم مثل آدم ها هستند ! گاهی وقت ها دست سرنوشت به طور اتفاقی ما را با آنها و نویسنده هایشان آشنا می کند به یاد دارم سا ل 79 خیلی اتفاقی ودر جریان ماجرای منحصر به فردی کتاب «دنیای سوفی» یوستین گاردر را از دوستی هدیه گرفتم.

 آن زمان کتاب را شروع کردم اما حوصله ی تمام کردن آن را نداشتم و مطالب فلسفی آن برایم بسیار حجیم بود و نمی توانستم بین آنها ارتباط برقرار کنم. اما چند سال پیش که بنا به مقتضای سنی و محیطم علاقه به  مطالعه ی فلسفه گریبانم را گرفت دوباره به سراغ این کتاب رفتم و تازه فهمیدم چه گنجینه ی عظیمی در کتابخانه ی من خاک می خورده است. دنیای سوفی داستان دختری 14 ساله است که به ناگاه با نامه های اسرار آمیزی که حاوی سوال های هستی شناسی هستند روبه رو می شود و با پی گیری نامه ها وارد ماجرایی غیر طبیعی می شود که با هستی و وجود او رابطه ی مستقیم دارند و او تنها وقتی می تواند از سرنوشت محتوم خودفرار کند  که با فلسفه آشنایی کامل داشته باشد. یوستین گاردر طی این کتاب و در قالب داستان، تاریخ فلسفه ی غرب را به شکلی ساده اما مختصر و مفید بیان می کند.

خواندن این کتاب باعث علاقه مند شدن من به این نویسنده ی توانا شدو پیگیر دیگر آثار او شدم. «راز فال ورق» دومین کتابی بود که از گاردر خواندم.

این کتاب با اینکه بی مایه ی داستانی و تخیلی بیشتری دارد اما همچنان رنگی از فلسفه و هستی شناسی را می توان در آن یافت. کتاب روایت مردی است که ماجرایی را که در دوران کودکی برایش اتفاق افتاده تعریف می کند  که طی جریاناتی او به عالم افسانه و رویا فراخوانده می شود و به کمک این ماجراها می تواند اصل و نسب خود را بیابد و در اینجا هم با سرنوشت موروثی خانواده ی خود مقابله کند و از آن نجات یابد.

«دختر پرتقالی» سومین کتاب بود: شخصیت اصلی این داستان هم مثل دو کتاب دیگر نوجوانی(پسر) است که نامه ایی از پدر فوت شده اش دریافت می کند که پدر در آن نامه داستان زندگیش را برای پسرش شرح می دهد و در واقع طی آن سوالاتی را که فرزندش باید به آنها جواب بدهد تا بتواند عاقلانه زندگی کند مطرح  می کند.

اما کتاب چهارم یعنی «مرد داستان فروش» کمی با سه تای دیگر متفاوت است. این بار داستان روایت مردی است خیالپرداز که کودکی پرمخاطره ای را پشت سر گذاشته و به علت لطمات روحی مشکلات روانی پیدا کرده است. این مرد طرح های داستانی ای را که حاصل خیالپردازی های متوالی اوست می فروشد و این موضوع کم کم برایش تولید مشکل می کند. مرد داستان فروش تا حدودی از سادگی و روانی دیگر داستان های گاردر دور می شود و علاوه بر اینکه از منظر روانشناسی قابل تاویل است دارای بافتی نسبتا سوررئالیستی است.

اما نکات مشترک ساختاری که در این 4 اثر می توان یافت:

1-     تمام داستانها از زاویه ی دید اول شخص روایت می شوند و شخصیت های اصلی یا نوجوان هستند که اتفاقاتی را که برایشان می افتد تعریف می کنند(دنیای سوفی و دختر پرتقالی) و یا بزرگترهایی که برای تعریف و توجیه زمان حال خود نیازمند به بازگشت به گذشته و شرح و بررسی  دوران کودکی و نوجوانی خود هستند(راز فال ورق و مرد داستان فروش).

2-     شخصیت های اصلی داستان همگی خاص و شاید بتوان گفت به نوعی برگزیده هستند تا با حوادثی ورای حوادث عادی و معمولی زندگی ما مواجه شوند تا تقدیری متفاوت برای خود رقم بزنند: سوفی نامه های عجیبی دریافت می کند که او را به سمت یادگیری مفصل فلسفه و آموزش غیر عادی این علم فرا می خواند،  در راز فال ورق راوی داستان کتابچه ای حاوی داستانی اسرار آمیز پیدا می کند که به او در پیدا کردن ریشه های خانوادگیش کمک می کند، جرج در داستان دختر پرتقالی نامه ای از پدرش می یابد که در آن پدر داستان و حوادث غیر عادی و ارادی زندگیش را برای او تعریف می کند و مردداستان فروش دارای توانایی منحصر به فرد خیالپردازی است که زندگی عجیبی در  آینده برایش رقم می زند.

3-     تمام شخصیت های برگزیده با توسل به حوادث و ویژگی های خاص خودشان سرنوشتی که برایشان رقم خورده است را عوض می کنند و در واقع همگی پویا هستند و در آخر کتاب به بینش جدیدی از زندگی و محیط اطرافشان می رسند.

4-     در تمام کتاب ها توجه به مسائل هستی شناسی و نحوه ی خلقت این عالم و موجودات مطرح شده است. گاردر علاقه ی عجیبی به آسمان ودیگر سیارات دارد و شخصیت های کتابش همگی مسحور فضا هستند و به دنبال رازهای سر به مهر آن و می توان تا حدودی نگرش گاردر را به عالم خلقت مادی دانست!

5-     و نکته ی آخر اینکه عنصر تخیل در تمام داستانهای گاردر وجود دارد و هیچ کدام از داستان های او را به طور کامل رئالیستی نمی توان نامید.

سبک نویسندگی گاردر را دوست دارم و از خواند و درگیر شدن با داستانها و حوادثی که برای شخصیت هایش اتفاق می افتد لذت می برم. کتابهای گاردر شما را وادار می کنند تا بیشتر به دوروبرتان دقت کنید و به دنبال پیدا کردن روابط پنهان بین حوادث باشید. زندگی از نظر گاردر معجزه ای اسرار آمیز است که باید آن را مثل معمایی حل کرد تا بتوان واقعا زندگی کرد!

*مشخصات کتابها:

1-دنیای سوفی(داستانی درباره ی تاریخ فلسفه)، ترجمه کوروش صفوی، انتشارات دفتر پژوهش های فرهنگی، 613 صفحه

2-راز فال ورق، ترجمه عباس مخبر، انتشارات مرکز

3-دختر پرتقالی، ترجمه مهوش خرمی پور، انتشارات کتابسرای تندیس، 1386 ، 2400 تومان، 188 صفحه

4-مردداستان فروش، ترجمه مهوش خرمی پور، انتشارات کتابسرای تندیس، 1386، 2800 تومان، 240 صفحه

*جایزه ی ادبی ایران