به مناسبت تولد احمد شاملو، 21 آذرماه،فهرستی از مهمترین کتابهایی که طی سالهای اخیر درباره زندگی و آثار شاملو نوشته شده تهیه و به معرفی اجمالی این کتابها پرداخته شده است. این کتابها به ترتیب حروف الفبا عبارتند از:

1-   آینه ی بامداد(طنز و حماسه در آثار شاملو)،جواد مجابی، نشر دیگر، چاپ دوم 1383، 2200 تومان

 این دفتر، از چند مقاله و نظر درباره ی زندگی و آثار شاملو فراهم آمده است. مقاله هایی چون: طنز در آثار شاملو، ژورنالیسم شاملو- ارتباط فرهنگی، تخیل آفرینشکار علیه خودسانسوری، حضور مداوم چهل سال زندگی شاعرانه. دو گفتگو نیز در این دفتر آمده است که نخستین آن، گفتگوی چند تن از نویسندگان با جواد مجابی درباره ی زندگی ادبی شاملوست و دیگری گزارش نشستی است که به اتفاق شاعران معاصر: منوچهر آتشی، محمد حقوقی، محمد علی سپانلو، علی باباچاهی و جواد مجابی درباره ی شاملو داشته اند. خاطرات خصوصی نویسنده از شاملو نیز فصل آخر این مجموعه را به خود اختصاص داده است.

2-  از زخم قلب...(گزینه ی شعرها و خوانش شعر)، ع. پاشایی، نشرچشمه، چاپ چهارم 1384، 2500 تومان

در ابتدای کتاب 3 مقاله ی کوتاه از ع.پاشایی با عنوان های شعر و زبان، خوانش شعر و پدیده شناسی شعر آمده است و سپس نویسنده به خوانش مجدد و نقد و بررسی 12 شعر مطرح شاملو از جمله: از زخم قلب، مرگ نازلی، تقابل گفتن و خاموشی، ماهی و... پرداخته است. در بخش آخر کتاب هم پاشایی گزینه ای از شعرهای شاملو را به ترتیب دفترهای شعری او آورده است.

3-   امیرزاده کاشی ها(نقد شعر معاصر، احمد شاملو)، دکتر پروین سلاجقه، انتشارات مروارید، 1384، 7500 تومان

امیرزاده ی کاشی ها کتابی است در نقد و بررسی اشعار شاملو با استفاده از رویکردهای ادبی معاصر! دکتر سلاجقه در مقدمه ی کتاب ابتدا به توضیح مختصری در مورد اهمیت و ضرورت کار و شیوه ی بررسی ها پرداخته است و سپس فصلی را به ویژگی ها و سبک شعری شاملو اختصاص داده که در آن دیدی کلی نسبت به آثار شاملو به خوانندگان عرضه می شود. پس از آن در فصل های بعدی با تقسیم اشعار شاملو به 10 عنوان(که به هر کدام از آنها یک فصل اختصاص داده شده است): سروده های اجتماعی، هذیان ها، منظومه ها، شبانه ها، عاشقانه ها، مرثیه ها، سروده های نوستالژیک، اندیشه های فلسفی و سفر، به بررسی جزئی تر شعرها پرداخته است.

4-   انگشت و ماه(خوانش نُه شعر احمد شاملو)، ع. پاشایی، نشر یوشیج، چاپ سوم 1381، 2000 تومان

 ع.پاشایی در این کتاب هم مثل از زخم قلب به خوانش و بررسی اشعار شاملو پرداخته است. نُه شعر بحث شده در این کتاب عبارتند از: مرگ ناصری، هنوز در فکر آن کلاغ ام...، ترانه ی آبی، باران، صبح، رستاخیز، درلحظه، سلاخی می گریست و شبانه.

  ۵- بامداد همیشه(یادنامه ی احمد شاملو)، تنظیم از آیدا سرکیسیان، انتشارات نگاه، 1381، 3800 تومان

این کتاب شامل 206 یادداشت، گفتگو، مقاله و شعرهایی است که در فراق شاملو نوشته و سروده شده است. نوشته ها و سروده های کسانی چون محمود دولت آبادی، سیمین بهبهانی، منوچهر آتشی، علی باباچاهی، بهرام بیضایی، پرویز خائفی، عبدالعلی دستغیب، هوشنگ گلشیری و... را می توان در این کتاب یافت. انتهای کتاب هم سالشمار زندگی شاملو به همراه عکس هایی از او آمده است.

6-   چهار افسانه ی شاملو(نگاهی به چهار شعر عامیانه ی احمد شاملو)، محمد حسین نوری زاد، نشر دنیای نو، چاپ سوم 1384، 1750 تومان

در ابتدای کتاب، نویسنده مقدمه ی مفصلی در مورد تاریخچه ی اشعار عامیانه نگاشته و سیر آن را بررسی کرده است و سپس به سر وقت اشعار عامیانه ی شاملو: پریا، بارون، قصه ی دخترای ننه دریا و قصه ی مردی که لب نداشت ، رفته است. نوری زاد به بررسی عواملی چون شخصیت و شخصیت پردازی، فضا و فضا سازی، میزان اقتباس و تاثیرپذیری این اشعار از ادبیات عامه و نگاهی اجمالی به صورخیال آنها ، پرداخته است.

7-   سفر در مه(تاملی در شعر احمد شاملو)، تقی پور نامداریان، انتشارات نگاه، 1381، 3200 تومان

از این کتاب تا کنون سه ویراست چاپ شده: ویراست اول پیش از انقلاب و دو ویراست دیگر بعد از انقلاب. نکته ی جالب در مورد این سه چاپ این است که در هر چاپ، مطالب تازه تری به کتاب افزوده شده و نویسنده آن را کامل کرده است. این کتاب براساس عناصر پنجگانه ی شعری که دکتر شفیعی کدکنی در موسیقی شعر خویش از آن نام برده اند( زبان، خیال، عاطفه، موسیقی و ساخت) به بررسی اشعار شاملو پرداخته است. چند شعر مهم شاملو نیز  به صورت عملی نقد ساختاری شده اند.

8- شناخت نامه احمد شاملو، جواد مجابی، نشر قطره، چاپ سوم 1381، 5000 تومان

این کتاب نمونه هایی از آثار شاملو، گزیده ی بهترین مقاله ها در مورد آثار او، سالشمار دقیق و مفصل زندگی شاعر و مصاحبه  می باشد. هدف از این کتاب ارائه ی تصویر همه جانبه درباره ی زندگی و آثار شاملو ست و در مورد همه ی جنبه های کاری شاملو مطلب و نمونه آمده است.

9-   لالایی با شیپور(گزین گویه ها و ناگفته های احمد شاملو)، ایلیا دیانوش، انتشارات مروارید، چاپ دوم 1385، 4700 تومان

در این مجموعه گزین گویه های شاعر از متن نثر او مانند: مقاله ها، سخنرانی ها، گفتگوها، خاطره نویسی ها، یادداشت ها،نامه ها، نوشته های پراکنده و نقل قول های موثقش ، که برخی تاکنون منتشر نشده ، استخراج و برحسب موضوع نامگذاری شده اند.

10-مسیح مادر(نشان زن در زندگانی و آثار احمد شاملو)، پوران فرخزاد، انتشارات ایران جام، 1383، 1500 تومان

این کتاب،همان طور که از اسم آن پیداست، به بررسی و دنبال کردن ردپای زن و تاثیر آن بر زندگی و آثار شاملو می پردازد که لحن شاعرانه ی فرخزاد نیز لطافت و گیرایی خاصی به آن بخشیده است. فرخزاد کتاب را به دو فصل تقسیم کرده: در فصل اول به شعر و زندگی شاعر قبل از آیدا و در فصل دوم به این دو مقوله بعد از ورود آیدا به زندگی شاملو پرداخته است.

11- نام همه ی شعر های تو(زندگی و شعر احمد شاملو)، ع. پاشایی، نشر ثالث، چاپ دوم 1382، ۲ جلد

 جلد اول کتاب شامل دو بخش است: نگاهی به 5 مجموعه ی اول شاملو(آهنگ های فراموش شده، قطع نامه، آهن ها و احساس ، هوای تازه و باغ آینه) و جستارهایی در شعر شاملو که شامل گفتارهایی درباره ی خوانش شعر، زبان شعر شاملو، ساختار موسیقیایی شعرهای شاملو می شود. جلد دوم کتاب شامل سالشمار ، زندگی نامه و کتابشناسی  شاعر است.

*این یک ماه روزهای تلخ و شیرین و سخت و آسونی رو پشت سر گذاشتم! آذرماه ، آخرین ماه پاییز، ماه عجیب و پر حادثه ای بود: همکلاسی خوب و عزیزی رو فقط برای یک ثانیه غفلت در یک سانحه ی رانندگی از دست دادیم! سودابه ،اگر زنده بمونه، تا روزی که مرگ به سراغش بیاد، باید مثل یک گیاه زندگی نباتی داشته باشه، بدون حس انسان بودن!!! سودابه دختر ساکت و آرومی بود، اما روزی که این اتفاق براش افتاد بیشتر از هر کسی در ما غوغا و سروصدا ایجاد کرد! شاید بود و نبود سودابه و حضور کمرنگش در زندگی ما تغییری ایجاد نکرد اما نبودش برای همیشه زندگی ما رو تغییر داد! ما فهمیدیم که مرگ به ما نزدیکتر از چیزیه که هر روز می شنویم و راجع بهش حرف می زنیم و فهمیدیم که چقدر همدیگه رو دوست داریم، چقدر به همدیگه وابسته ایم و از همه مهمتر اینکه: چقدر عاشق زنده بودن و زندگی کردن در کنار هم هستیم!

اما اتفاقات خوبی که افتاد اول اینکه مقاله ی مشترک من و پریسا، دوستم، و یکی از استادانمون در گردهمایی بین المللی مکتب شیراز پذیرفته شد و من به نمایندگی از گروهمون روز یکشنبه مقاله امون رو با عنوان: «شخصیت گزینی و شخصیت پردازی سعدی در بوستان» در تالار حافظ ارائه دادم. به لطف خدا ارائه ی خوبی بود و از همه مهمتر اینکه در جمعی که غیر از من، فقط یک دانشجوی دیگه مقاله ارائه داده بود و استادان بزرگ ادبیات این سرزمین درش حضور داشتن، تونستم یه ارائه ی خوب داشته باشم و به خوبی مطرح بشم!

دومین خبر خوب چاپ اولین مقاله ی علمی مشترک من و یکی از دوستانم، عطیه، در مجله ی کتاب ماه کودک و نوجوان بود! اردیبهشت ماه این مقاله با عنوان :« ویژگی های شعری احمدرضا احمدی و تاثیر آن بر آثار کودک او» ، در همایش ادبیات معاصری که دانشگاه تهران برگزار کرده بود پذیرفته شد اما ارائه نشد تا اینکه عطیه به شکلی اتفاقی این مقاله رو برای یکی از دوستانم در کتاب ماه کودک و نوجوان، آقای مسعود ملک یاری صرفا برای مطالعه و نظر فرستاده بود که ایشون هم لطف کردن و مقاله رو چاپ کردن! این اولین مقاله ی منه که در یک مجله ی معتبر علمی چاپ میشه و امیدوارم شروع پربرکتی برای کارهای آینده باشه!

با تمام این اوصاف، قبول دارید که آذر ماه، ماه تلخ و شیرین و ترش و ملسی مثل میوه ی محبوبش،انار، برای من بود!؟

*جایزه ادبی ایران: در حال به روز شدن است!